سارکوم یوئینگ چیست و چه علائمی دارد؟

سارکوم یوئینگ نوعی تومور بدخیم و نادر است که بیشتر در استخوان‌ها و گاهی در بافت نرم اطراف استخوان ایجاد می‌شود. این بیماری بیشتر کودکان، نوجوانان و جوانان را درگیر می‌کند و می‌تواند در استخوان‌های لگن، پاها، دست‌ها، قفسه سینه و سایر قسمت‌های بدن ایجاد شود. درد و تورم در محل تومور از مهم‌ترین علائم سارکوم یوئینگ هستند، اما ممکن است علائمی مانند تب، خستگی، کاهش وزن، لنگیدن یا محدود شدن حرکت اندام نیز ایجاد شود. تشخیص این بیماری اغلب با ترکیبی از معاینه، تصویربرداری و نمونه‌برداری از تومور انجام می‌شود. در ادامه با سارکوم یوئینگ، علائم، علت، روش‌های تشخیص و درمان آن بیشتر آشنا می‌شویم.

سارکوم یوئینگ چیست؟

سارکوم یوئینگ نوعی سرطان نادر است که اغلب از استخوان شروع می‌شود، اما در برخی موارد می‌تواند از بافت‌های نرم نیز منشا بگیرد. این تومور ممکن است در استخوان‌های بلند دست و پا، لگن، دنده‌ها و قفسه سینه ایجاد شود و در مواردی استخوان‌های دیگر بدن را نیز درگیر کند.

سارکوم یوئینگ بیشتر در سنین نوجوانی و جوانی دیده می‌شود؛ با این حال، امکان بروز آن در کودکان و بزرگسالان نیز وجود دارد. رشد سریع استخوان‌ها در دوران نوجوانی یکی از دوره‌هایی است که این بیماری بیشتر در آن تشخیص داده می‌شود.

در صورت پیشرفت بیماری، سلول‌های سرطانی ممکن است از محل اولیه به قسمت‌های دیگر بدن گسترش پیدا کنند. ریه‌ها، استخوان‌های دیگر و مغز استخوان از محل‌هایی هستند که ممکن است درگیر متاستاز سارکوم یوئینگ شوند.

سارکوم یوئینگ بیشتر در چه سنی دیده می‌شود؟

سارکوم یوئینگ بیشتر در کودکان بزرگ‌تر، نوجوانان و جوانان تشخیص داده می‌شود و بیشترین موارد در دوران نوجوانی و اوایل بزرگسالی دیده می‌شوند. با وجود این، این بیماری محدود به یک گروه سنی خاص نیست و می‌تواند در سنین پایین‌تر یا بزرگسالی نیز ایجاد شود.

این نوع سارکوم در مقایسه با بسیاری از سرطان‌های دیگر بیماری نادری محسوب می‌شود و به همین دلیل بررسی آن باید توسط بهترین جراح سارکوم و در صورت وجود توده یا ضایعه مشکوک، در مراکز دارای تجربه در زمینه تومورهای استخوانی انجام شود.

علائم سارکوم یوئینگ چیست؟

علائم سارکوم یوئینگ به محل ایجاد تومور، اندازه آن و میزان گسترش بیماری بستگی دارد. درد و تورم در محل تومور از شایع‌ترین علائم هستند. این درد ممکن است در ابتدا خفیف و گاه‌به‌گاه باشد، اما در طول زمان بیشتر شود. مهم‌ترین علائم سارکوم یوئینگ عبارت‌اند از:

• درد مداوم یا عودکننده در استخوان
• تورم یا ایجاد توده در محل تومور
• حساسیت و درد هنگام لمس ناحیه
• تشدید درد هنگام فعالیت یا در طول زمان
• لنگیدن در صورت درگیری استخوان‌های اندام تحتانی
• محدود شدن حرکت مفصل در صورت نزدیک بودن تومور به مفصل
• تب بدون علت مشخص
• خستگی
• کاهش وزن بدون علت مشخص
• شکستگی استخوان بدون آسیب یا ضربه قابل توجه
• کمردرد در صورت درگیری استخوان‌های ستون فقرات
• ضعف یا بی‌حسی اندام‌ها در صورت فشار تومور بر اعصاب
• تنگی نفس در صورت گسترش بیماری به ریه‌ها

وجود هر یک از این علائم به‌تنهایی به معنای ابتلا به سارکوم یوئینگ نیست و بسیاری از آنها ممکن است در بیماری‌های شایع‌تر نیز دیده شوند. با این حال، درد استخوانی مداوم، تورم یا توده‌ای که برطرف نمی‌شود، به‌خصوص در کودکان و نوجوانان، باید توسط پزشک بررسی شود.

شاید این مطلب برای شما مفید باشد: علت سرطان سارکوم چیست؟ بررسی عوامل خطر و دلایل ابتلا به سارکوم

علت سارکوم یوئینگ چیست؟

علت دقیق سارکوم یوئینگ هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است و در بیشتر موارد نمی‌توان عامل مشخصی را برای ایجاد آن شناسایی کرد. این بیماری با برخی تغییرات ژنتیکی در سلول‌های تومور ارتباط دارد؛ یکی از شناخته‌شده‌ترین این تغییرات، ایجاد ترکیب غیرطبیعی بین ژن‌های EWSR1 و FLI1 است که می‌تواند روند رشد و تقسیم سلول‌ها را مختل کند. این تغییرات اغلب در طول زندگی فرد و در سلول‌های توموری ایجاد می‌شوند و به این معنا نیستند که سارکوم یوئینگ یک بیماری ارثی است.

در حال حاضر شواهد مشخصی وجود ندارد که نشان دهد سبک زندگی، رژیم غذایی یا یک عامل محیطی خاص باعث ایجاد سارکوم یوئینگ می‌شود. همچنین عامل مشخصی برای پیشگیری از این بیماری شناخته نشده است. به همین دلیل، در صورت بروز علائمی مانند درد مداوم استخوان، تورم یا ایجاد توده، بررسی پزشکی برای مشخص شدن علت اهمیت دارد.

در صورتی که قصد دارید برای درمان تومور استخوانی سارکوم یوئینگ به دکتر مسعود میرکاظمی مراجعه کنید می‌توانید با شماره های زیر تماس بگیرید.

میزان شیوع سارکوم یوئینگ

سارکوم یوئینگ یک سرطان نادر است که بیشتر در کودکان، نوجوانان و جوانان دیده می‌شود. بیشترین موارد بیماری در دوران نوجوانی و اوایل بزرگسالی تشخیص داده می‌شوند، هرچند امکان بروز آن در کودکان کم‌سن‌تر و بزرگسالان نیز وجود دارد. این تومور در پسران کمی شایع‌تر از دختران است و می‌تواند استخوان‌های مختلف بدن یا در مواردی بافت نرم را درگیر کند.

به دلیل نادر بودن سارکوم یوئینگ، تشخیص آن در مراحل اولیه ممکن است با بیماری‌های شایع‌تر استخوانی اشتباه شود. به همین دلیل، درد یا تورم مداوم استخوان، به‌ویژه در کودکان و نوجوانان، باید توسط پزشک بررسی شود تا در صورت وجود ضایعه مشکوک، تصویربرداری و آزمایش‌های تکمیلی انجام شود.

سارکوم یوئینگ چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص سارکوم یوئینگ اغلب با بررسی سابقه پزشکی و معاینه شروع می‌شود. از آنجا که علائم این بیماری می‌توانند با مشکلات شایع‌تری مانند آسیب‌های ورزشی، عفونت‌ها یا سایر بیماری‌های استخوانی شباهت داشته باشند، برای رسیدن به تشخیص دقیق ممکن است چند روش تشخیصی مورد استفاده قرار گیرد.

آزمایش‌های آزمایشگاهی

آزمایش خون می‌تواند اطلاعاتی درباره وضعیت عمومی بدن و برخی تغییرات احتمالی مانند کم‌خونی یا وجود نشانه‌های التهاب در اختیار پزشک قرار دهد. با این حال، آزمایش خون به‌تنهایی نمی‌تواند سارکوم یوئینگ را تشخیص دهد.

تصویربرداری

تصویربرداری نقش مهمی در شناسایی محل و اندازه تومور و بررسی ارتباط آن با استخوان‌ها و بافت‌های اطراف دارد. بسته به شرایط بیمار ممکن است از روش‌هایی مانند موارد زیر استفاده شود:

• رادیوگرافی ساده
• MRI
• CT اسکن
• PET/CT
• اسکن استخوان در شرایط خاص

MRI می‌تواند اطلاعات دقیقی درباره اندازه تومور و میزان درگیری بافت‌های اطراف ارائه دهد. تصویربرداری از قفسه سینه نیز ممکن است برای بررسی احتمال گسترش بیماری به ریه‌ها انجام شود.

نمونه‌برداری یا بیوپسی

برای تأیید قطعی سارکوم یوئینگ عمدتا نیاز به نمونه‌برداری از بافت مشکوک وجود دارد. نمونه به آزمایشگاه پاتولوژی فرستاده می‌شود تا نوع سلول‌ها و ویژگی‌های تومور بررسی شود.

در برخی موارد، آزمایش‌های مولکولی و ژنتیکی نیز برای تایید تشخیص انجام می‌شوند. برنامه‌ریزی و انجام بیوپسی تومورهای مشکوک به سارکوم اهمیت زیادی دارد و بهتر است توسط تیمی انجام شود که در تشخیص و درمان تومورهای استخوانی تجربه دارد.

شاید این مطلب برای شما مفید باشد: میکسوفیبروسارکوم چیست؟ علائم، تشخیص و درمان

مراحل سارکوم یوئینگ چیست؟

یکی از مهم‌ترین عوامل در برنامه‌ریزی درمان، مشخص کردن میزان گسترش سارکوم یوئینگ است. از نظر گسترش بیماری، سارکوم یوئینگ را می‌توان به‌طور کلی به دو وضعیت موضعی و متاستاتیک تقسیم کرد.

1. سارکوم یوئینگ موضعی: در این حالت تومور در محل اولیه ایجاد شده و شواهدی از انتشار آن به نقاط دورتر بدن وجود ندارد.
2. سارکوم یوئینگ متاستاتیک: در این حالت سلول‌های سرطانی از محل اولیه به قسمت‌های دیگری از بدن گسترش پیدا کرده‌اند. ریه‌ها، استخوان‌های دیگر و مغز استخوان از محل‌های مهم متاستاز این بیماری هستند.

تعیین میزان گسترش بیماری با کمک معاینه، تصویربرداری و آزمایش‌های مورد نیاز انجام می‌شود و نتیجه آن در انتخاب روش درمان نقش مهمی دارد.

روش های درمان سارکوم یوئینگ

درمان سارکوم یوئینگ اغلب توسط یک تیم تخصصی شامل متخصص انکولوژی، جراح دارای تجربه در تومورهای استخوانی و در صورت نیاز متخصص پرتودرمانی برنامه‌ریزی می‌شود. روش درمان سرطان سارکوم به عواملی مانند محل و اندازه تومور، میزان گسترش بیماری، شرایط عمومی بیمار و پاسخ تومور به درمان بستگی دارد. درمان اغلب ترکیبی از شیمی‌درمانی و درمان موضعی مانند جراحی و یا پرتودرمانی است.

شیمی‌درمانی

شیمی‌درمانی یکی از بخش‌های اصلی درمان سارکوم یوئینگ است. داروهای شیمی‌درمانی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی در سراسر بدن استفاده می‌شوند و در بسیاری از برنامه‌های درمانی، پیش از جراحی یا پرتودرمانی آغاز می‌شوند. پس از درمان موضعی نیز ممکن است دوره‌های دیگری از شیمی‌درمانی انجام شود تا سلول‌های سرطانی باقی‌مانده یا سلول‌هایی که احتمال انتشار آنها وجود دارد، هدف قرار گیرند.

جراحی حفظ اندام

در صورت امکان، جراحی با هدف برداشتن کامل تومور و حفظ عملکرد اندام انجام می‌شود. در این روش، بخش درگیر استخوان برداشته شده و بسته به شرایط بیمار ممکن است با پروتز، پیوند استخوان یا روش‌های بازسازی دیگر جایگزین شود. انتخاب روش بازسازی به محل و اندازه تومور، میزان درگیری بافت‌های اطراف و شرایط بیمار بستگی دارد.

قطع عضو

در گذشته قطع عضو نقش بیشتری در درمان برخی تومورهای استخوانی داشت، اما امروزه در بسیاری از بیماران می‌توان با استفاده از روش‌های جراحی حفظ اندام، تومور را برداشت. با این حال، در شرایط خاص، برای مثال زمانی که تومور ساختارهای حیاتی مانند رگ‌ها و اعصاب را به‌شدت درگیر کرده باشد یا امکان برداشتن کامل تومور و حفظ عملکرد اندام وجود نداشته باشد، ممکن است قطع عضو مورد بررسی قرار گیرد.

پرتودرمانی

سارکوم یوئینگ به پرتودرمانی حساس است و در شرایط خاص از این روش برای کنترل تومور استفاده می‌شود. پرتودرمانی ممکن است زمانی مورد استفاده قرار گیرد که جراحی امکان‌پذیر نباشد، برداشت کامل تومور دشوار باشد یا پزشک بر اساس شرایط بیمار استفاده از پرتودرمانی را مناسب بداند. نوع و محل پرتودرمانی به موقعیت تومور و برنامه کلی درمان بستگی دارد.

درمان سارکوم یوئینگ متاستاتیک

در صورتی که سارکوم یوئینگ به قسمت‌های دیگری از بدن گسترش پیدا کرده باشد، برنامه درمانی بر اساس محل و میزان انتشار بیماری تنظیم می‌شود. ممکن است علاوه بر شیمی‌درمانی، از جراحی یا پرتودرمانی برای کنترل تومور اولیه یا برخی محل‌های متاستاز استفاده شود.

درمان‌های جدید و کارآزمایی‌های بالینی

پژوهش‌های مختلفی برای پیدا کردن روش‌های جدید درمان سارکوم یوئینگ در حال انجام است. برخی درمان‌های هدفمند و روش‌های ایمنی‌درمانی نیز در مطالعات بالینی بررسی شده‌اند. استفاده از این روش‌ها به شرایط بیمار، نوع و مرحله بیماری و در دسترس بودن کارآزمایی بالینی بستگی دارد.

آیا سارکوم یوئینگ قابل درمان است؟

سارکوم یوئینگ در بسیاری از موارد قابل درمان است، به‌ویژه زمانی که بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود و هنوز به بخش‌های دیگر بدن گسترش پیدا نکرده باشد. انتخاب روش درمان به عواملی مانند محل و اندازه تومور، مرحله بیماری، وجود یا نبود متاستاز و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد. درمان عمدتا با ترکیبی از شیمی‌درمانی، جراحی و در برخی بیماران پرتودرمانی انجام می‌شود و برنامه درمانی باید توسط تیمی از متخصصان مرتبط با تومورهای استخوان و بافت نرم تعیین شود.

در مواردی که سارکوم یوئینگ به سایر قسمت‌های بدن مانند ریه یا استخوان‌ها گسترش یافته باشد، درمان پیچیده‌تر می‌شود، اما همچنان روش‌هایی برای کنترل بیماری و درمان آن وجود دارد. پاسخ هر بیمار به درمان متفاوت است و پیش‌آگهی نیز بر اساس مرحله بیماری و عوامل مختلف پزشکی تعیین می‌شود. به همین دلیل، تشخیص دقیق و شروع درمان در زمان مناسب اهمیت زیادی دارد.

مراقبت‌های لازم پس از درمان سارکوم یوئینگ

پس از پایان درمان، پیگیری منظم اهمیت زیادی دارد. هدف از این پیگیری‌ها بررسی وضعیت سلامت بیمار، شناسایی زودهنگام عود احتمالی بیماری و ارزیابی عوارض طولانی‌مدت درمان است. بسته به نوع درمان و شرایط بیمار، پزشک ممکن است معاینات دوره‌ای و آزمایش‌های تصویربرداری مانند رادیوگرافی، CT یا MRI را در فواصل مشخص توصیه کند.

در بیمارانی که تحت جراحی استخوان قرار گرفته‌اند، توانبخشی و فیزیوتراپی می‌تواند برای بهبود قدرت عضلات، دامنه حرکتی و عملکرد اندام مفید باشد. برنامه توانبخشی باید متناسب با نوع جراحی و شرایط فرد تنظیم شود. همچنین افرادی که درمان سارکوم یوئینگ را پشت سر گذاشته‌اند باید طبق برنامه تعیین‌شده توسط تیم درمان برای پیگیری مراجعه کنند. نوع و فاصله این بررسی‌ها برای همه بیماران یکسان نیست و بر اساس درمان‌های انجام‌شده و شرایط هر فرد تعیین می‌شود.

چه زمانی برای درد استخوان باید به پزشک مراجعه کرد؟

درد استخوان همیشه به معنی وجود بیماری جدی نیست و می‌تواند به دلایل مختلفی مانند آسیب، فعالیت بدنی یا مشکلات اسکلتی ایجاد شود. با این حال، اگر درد بدون علت مشخص ایجاد شده باشد، برای مدت طولانی ادامه پیدا کند یا به‌تدریج شدیدتر شود، بهتر است توسط پزشک بررسی شود. وجود تورم یا توده در محل درد، حساسیت قابل‌توجه، درد مداوم در شب یا محدود شدن حرکت اندام نیز از علائمی هستند که نیاز به ارزیابی پزشکی دارند.

در کودکان و نوجوانان، درد مداوم استخوان به‌خصوص اگر همراه با تورم یا کاهش عملکرد اندام باشد، نباید نادیده گرفته شود. پزشک پس از بررسی علائم و معاینه ممکن است در صورت نیاز تصویربرداری یا آزمایش‌های تکمیلی را برای مشخص شدن علت درد درخواست کند. تشخیص زودهنگام علت درد می‌تواند به انتخاب مسیر درمانی مناسب کمک کند.

سوالات متداول

جمع بندی

سارکوم یوئینگ نوعی سرطان نادر است که بیشتر استخوان‌ها و گاهی بافت‌های نرم اطراف آنها را درگیر می‌کند و در کودکان، نوجوانان و جوانان شایع‌تر است. درد مداوم استخوان، تورم یا ایجاد توده در محل درگیری از علائمی هستند که باید مورد توجه قرار بگیرند. تشخیص این بیماری معمولاً با ترکیبی از معاینه، تصویربرداری و نمونه‌برداری انجام می‌شود و درمان می‌تواند شامل شیمی‌درمانی، جراحی و در برخی موارد پرتودرمانی باشد.

اگر درد استخوان بدون علت مشخص ایجاد شده، ادامه‌دار یا رو به تشدید است، مراجعه به پزشک برای بررسی علت آن اهمیت دارد. تشخیص دقیق مرحله بیماری و ویژگی‌های تومور، نقش مهمی در انتخاب روش درمان دارد؛ بنابراین در صورت وجود علائم مشکوک، ارزیابی تخصصی می‌تواند به تشخیص و شروع درمان مناسب کمک کند.