جاینت سل تومور

جاینت سل تومور یا GCT یکی از انواع نادر و خوش ‌خیم تومورهای استخوانی است که در سنین جوانی یا میانه‌ سالی رخ می‌دهد. این نوع تومور بیشتر در استخوان ‌های دراز مانند فمور  یا تیبیا دیده می‌شود، اگرچه در هر قسمت دیگری از اسکلت بدن نیز ایجاد می‌شود. جاینت سل تومور به دلیل سلول‌ های بزرگ و چند هسته‌ای که در آن ‌ها وجود دارد به این نام شناخته می‌شود.

علت و مکانیسم‌های ایجاد جاینت سل تومور

علت دقیق بروز جاینت سل تومور هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما به نظر می‌رسد که این تومورها ناشی از اختلال در فرآیند های ترمیم و بازسازی استخوان‌ ها هستند. در این تومورها، سلول‌ های بزرگ چند هسته‌ای  در کنار سلول‌های تک هسته‌ای معمولی استخوان رشد می‌کنند. این تومورها ناشی از فعالیت غیرطبیعی استئوکلاست‌ها هستند که منجر به تخریب بافت استخوانی می‌شود.

علائم و نشانه‌های جاینت سل تومور

علائم جاینت سل تومور به طور تدریجی و طی یک دوره زمانی طولانی ظاهر می‌شوند. معمول ‌ترین نشانه‌ها شامل موارد زیر است.

• درد مداوم استخوان در ناحیه تومور
• تورم یا حساسیت در ناحیه تومور
• محدودیت حرکتی در مفصل مجاور  اگر تومور به مفصل نزدیک باشد
• شکستگی استخوانی در اثر تومور  در موارد پیشرفته یا پرخطر

در برخی موارد، تومور بدون علامت می‌باشد و تنها در نتیجه یک عکس رادیولوژی به طور تصادفی تشخیص داده می‌شود.

✅✅ بیشتر بخوانید: تومور کوردوما استخوان

تشخیص جاینت سل تومور

تشخیص جاینت سل تومور از طریق ترکیبی از ارزیابی بالینی، تصویربرداری و بیوپسی صورت می‌گیرد. در ابتدا، پزشک تاریخچه پزشکی بیمار را بررسی کرده و علائم بالینی مانند درد و تورم ناحیه آسیب ‌دیده را ارزیابی می‌کند. سپس از رادیوگرافی برای شناسایی تغییرات استخوانی، مانند حفره‌ها و کاهش تراکم استخوان استفاده می‌شود. برای اطلاعات دقیق ‌تر، سی‌تی‌اسکن یا ام‌آرآی به کار گرفته می‌شود تا ابعاد و محل تومور به‌طور دقیق‌ تری مشخص گردد. در نهایت، برای تایید تشخیص و بررسی بافت ‌شناسی، نمونه‌برداری از تومور انجام می‌شود.

عوارض جاینت سل تومور

• شکستگی استخوانی: یکی از عوارض شایع این تومور، ضعیف شدن استخوان در ناحیه تومور است که باعث شکستگی ‌های ناگهانی حتی با فشار کم می‌شود.
• گسترش تومور: در برخی موارد، جاینت سل تومور به بافت ‌های مجاور گسترش می‌یابد یا از طریق سیستم خون به سایر قسمت‌های بدن  سرایت می‌کند، هرچند این امر نادر است.
• محدودیت حرکتی: اگر تومور در نزدیکی مفصل ‌ها ایجاد شود، باعث کاهش دامنه حرکتی مفصل و ایجاد مشکلات در حرکت و عملکرد آن ناحیه می‌شود.
• عود تومور: در برخی بیماران، حتی پس از جراحی، تومور دوباره رشد کرده و عود می‌کند، که نیاز به درمان مجدد دارد.
• آسیب به بافت‌ های نرم: تومور به بافت‌های نرم اطراف استخوان  مثل عضلات، رباط‌ها و عروق خونی  آسیب وارد می‌کند و منجر به درد و التهاب در این نواحی می‌شود.
• درد مزمن: جاینت سل تومور باعث درد مزمن در ناحیه آسیب ‌دیده می‌شود که کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

درمان جاینت سل تومور

درمان جاینت سل تومور بستگی به موقعیت تومور، اندازه آن و پیشرفت بیماری دارد. روش‌های درمانی در ادامه بیان شده است.

جراحی جاینت سل تومور

جراحی برای برداشت کامل تومور یکی از اصلی ‌ترین روش‌ های درمانی است. در صورتی که تومور کوچک باشد، فقط بخش‌ های آسیب ‌دیده استخوان برداشته می‌شود، اما در موارد پیچیده ‌تر، نیاز به تعویض مفصل یا پیوند استخوان می‌باشد.

✅✅ بیشتر بخوانید: جراحی تومور های استخوانی

درمان با رادیوتراپی

در مواردی که جراحی امکان‌ پذیر نیست یا تومور عود کرده باشد، از رادیوتراپی به عنوان یک گزینه درمانی استفاده می‌شود. این روش به ویژه در کاهش اندازه تومور و پیشگیری از بازگشت آن مؤثر است.

داروهای شیمی درمانی و داروهای هدفمند

در برخی از بیماران که تومور به رادیوتراپی و جراحی پاسخ نداده است، از داروهای شیمی ‌درمانی یا داروهای هدفمند  برای کاهش اندازه تومور استفاده می‌شود. این داروها به کاهش فعالیت استئوکلاست ‌ها و جلوگیری از تخریب استخوان کمک می‌کنند.

مراقبت‌های بعد از درمان جاینت سل تومور

مراقبت‌ های پس از درمان جاینت سل تومور نقش حیاتی در پیشگیری از عوارض و بازگشت بیماری دارند و بیماران باید به توصیه ‌های پزشکی به دقت عمل کنند ، در ادامه برخی از این موارد بیان شده است.

• استراحت و محدودیت‌های حرکتی: بعد از جراحی، بیمار باید به مدت مشخصی از حرکت شدید یا فشار به ناحیه درمان شده خودداری کند. این امر به تسریع فرآیند بهبودی و جلوگیری از عود تومور کمک می‌کند.
• پیگیری‌های منظم: بیماران پس از درمان باید به طور منظم تحت بررسی ‌های تصویربرداری  قرار بگیرند تا از عدم عود تومور و ترمیم مناسب استخوان اطمینان حاصل شود.
• فیزیوتراپی: در صورتی که تومور در نزدیکی مفصل یا ناحیه ‌ای که حرکات آن محدود است ایجاد شده باشد، نیاز به فیزیوتراپی برای بازگرداندن دامنه حرکتی و تقویت عضلات اطراف مفصل می‌باشد.
• مدیریت درد: پس از جراحی، بیمار به داروهای مسکن برای کنترل درد نیاز دارد. این داروها باید طبق دستور پزشک مصرف شوند تا از عوارض جانبی جلوگیری شود.
• حمایت روانی: چون درمان جاینت سل تومور یک روند طولانی می‌باشد، بیمار نیاز به حمایت روانی دارد. این بیماری تأثیر زیادی بر کیفیت زندگی فرد می‌گذارد، لذا مشاوره و حمایت از جانب متخصصان مفید می‌باشد.
• پیشگیری از عوارض: در صورت بروز هر گونه علائم غیرطبیعی مانند درد شدید، تورم یا تغییرات در حرکت مفصل، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.

نتیجه‌ گیری

جاینت سل تومور یک تومور استخوانی غیرسرطانی است که باعث درد و تخریب استخوان می‌شود. تشخیص زودهنگام و درمان به موقع نقش مهمی در پیشگیری از عوارض و بهبود بیماران دارد. اگرچه جراحی اصلی ‌ترین روش درمان است، درمان ‌های کمکی مانند رادیوتراپی و داروهای شیمی‌درمانی نیز در برخی موارد مؤثر می‌باشند. به دلیل احتمال عود تومور، پیگیری‌ های مداوم پس از درمان برای بیمارانی که دچار جاینت سل تومور شده‌اند ضروری است.

دکتر مسعود میرکاظمی

متخصص ارتوپدی و تورماتولوژی و آسیب های ورزشی
فلوشیپ جراحی تومورهای استخوانی و عضلانی
عضو انجمن بین الملی حفظ اندام امریکا و اروپا ( ISOLS )
عضو انجمن جراحان ارتوپدی ایران ( IOA )
استاد یار دانشگاه