سرطان استخوان چیست و چه علائمی دارد؟

سرطان استخوان بدخیم یکی از بیماری‌های نادر اما مهم است که می‌تواند با علائمی مانند درد مداوم استخوان، تورم، ایجاد توده یا حتی شکستگی غیرمنتظره همراه باشد. با این حال، بروز این علائم به‌تنهایی به معنای ابتلا به سرطان نیست و تشخیص دقیق تنها با بررسی‌های تخصصی امکان‌پذیر است. شناخت انواع سرطان استخوان، مراحل بیماری و روش‌های تشخیص می‌تواند به درک بهتر روند بررسی و درمان کمک کند. در ادامه، با مهم‌ترین انواع سرطان استخوان بدخیم، نحوه مرحله‌بندی و روش‌هایی که پزشکان برای تشخیص دقیق این بیماری به کار می‌برند، آشنا می‌شوید.

سرطان استخوان بدخیم چیست؟

سرطان بدخیم استخوان یا استئوسارکوم نوعی سرطان استخوان است که از سلول های موجود در استخوان ها آغاز می‌شود. این سرطان عمدتا در استخوان هایی مانند پاها و گاها بازوها دیده می‌شود. سرطان استئوسارکوم می‌تواند هر یک از استخوان ها را درگیر کند. سرطان بدخیم استخوان، در نوجوانان و جوانان بیشتر شایع است. بیشتر کودکان و بزرگسالان را درگیر می‌کند. در ادامه فیلم واقعی از نتیجه توقف درمان و استفاده از درمان گیاهی را همراه با توضیحات دکتر مسعود میر کاظمی متخصص ارتوپد و فلوشیپ جراحی تومورهای عضلانی و استخوانی در این باره مشاهده می‌کنید. دکتر مسعود میرکاظمی بهترین جراح سارکوم در تهران است که انواع جراحی های مربوط به تومورهای استخوانی را با تبحر و تجربه بالایی که دارند انجام می‌دهند.

انواع سرطان استخوان بدخیم

سرطان‌های اولیه استخوان از نظر نوع سلول، ویژگی‌های میکروسکوپی، محل درگیری و رفتار بالینی با یکدیگر تفاوت دارند. به همین دلیل، تشخیص نوع دقیق تومور فقط بر اساس علائم یا یک تصویر رادیولوژی انجام نمی‌شود و اغلب به بررسی ترکیبی یافته‌های بالینی، تصویربرداری و پاتولوژی نیاز دارد. برخی از انواع این سرطان‌ها بیشتر در کودکان و نوجوانان دیده می‌شوند و برخی دیگر در بزرگسالان شیوع بیشتری دارند.

نوع سرطان استخوان	ویژگی کلی	محل یا گروه سنی شایع‌تر
استئوسارکوم	تومور بدخیمی که سلول‌های سرطانی در آن می‌توانند بافت استخوانی نابالغ تولید کنند	بیشتر در نوجوانان و جوانان؛ اغلب در استخوان‌های بلند اندام‌ها
کندروسارکوم	توموری که از سلول‌های مرتبط با تشکیل غضروف منشأ می‌گیرد	بیشتر در بزرگسالان و در لگن، شانه یا استخوان‌های دیگر
سارکوم یوئینگ	نوعی سارکوم که می‌تواند استخوان یا بافت نرم را درگیر کند	بیشتر در کودکان، نوجوانان و جوانان
سارکوم پلئومورفیک تمایزنیافته استخوان	تومور نادر استخوانی با ویژگی‌های سلولی خاص	عمدتاً در بزرگسالان
کوردوما	توموری نادر که معمولاً در بخش‌هایی از ستون مهره‌ها یا قاعده جمجمه ایجاد می‌شود	بیشتر در بزرگسالان

استئوسارکوم، کندروسارکوم و سارکوم یوئینگ از شناخته‌شده‌ترین سرطان‌های اولیه استخوان هستند، اما هرکدام رفتار متفاوتی دارند و روش ارزیابی و درمان آن‌ها می‌تواند با دیگری فرق داشته باشد. برای مثال، در استئوسارکوم اغلب بررسی دقیق استخوان درگیر و ارزیابی احتمال انتشار به ریه اهمیت زیادی دارد، درحالی‌که در سارکوم یوئینگ نیز بررسی محل اولیه، ریه و سایر نواحی بدن بخشی از مرحله‌بندی بیماری است.

مراحل سرطان استخوان بدخیم

مرحله‌بندی سرطان استخوان بدخیم فرایندی است که مشخص می‌کند تومور تا چه اندازه در بدن گسترش یافته است. پزشکان برای تعیین مرحله به عواملی مانند درجه تومور، اندازه و وسعت توده، درگیری ساختارهای اطراف و وجود یا نبود متاستاز توجه می‌کنند. سیستم مرحله‌بندی بسته به نوع سرطان استخوان ممکن است متفاوت باشد و در برخی تومورها اصطلاحاتی مانند موضعی و متاستاتیک کاربرد بیشتری دارد. بنابراین، مرحله بیماری باید بر اساس نوع دقیق سرطان و نتایج بررسی‌های انجام‌شده تفسیر شود.

مرحله موضعی

در سرطان استخوان موضعی، تومور در استخوان یا ناحیه‌ای که بیماری از آن شروع شده باقی مانده و شواهدی از انتشار دوردست در بررسی‌های انجام‌شده دیده نمی‌شود. البته موضعی بودن بیماری به معنای یکسان بودن همه موارد نیست؛ زیرا اندازه تومور، درجه بدخیمی و میزان گسترش آن به بافت‌های اطراف می‌تواند متفاوت باشد. این عوامل در برنامه‌ریزی درمان اهمیت دارند و ممکن است بر انتخاب روش جراحی، درمان دارویی یا پرتودرمانی اثر بگذارند.

برای نمونه، یک تومور استخوانی ممکن است هنوز متاستاز نداده باشد، اما به بافت‌های نرم اطراف استخوان گسترش یافته باشد. به همین دلیل، ارزیابی دقیق وسعت تومور با تصویربرداری مناسب، به‌ویژه در ناحیه اولیه، برای تصمیم‌گیری درمانی اهمیت دارد. مرحله‌بندی باید پیش از شروع درمان و در چارچوب یک ارزیابی تخصصی انجام شود.

مرحله متاستاتیک

سرطان استخوان بدخیم زمانی متاستاتیک در نظر گرفته می‌شود که سلول‌های سرطانی از محل اولیه به بخش‌های دورتر بدن منتقل شده باشند. در بسیاری از تومورهای اولیه استخوان، ریه یکی از مهم‌ترین محل‌های بررسی برای انتشار بیماری است؛ بااین‌حال، بسته به نوع تومور ممکن است استخوان‌های دیگر یا نواحی متفاوتی نیز بررسی شوند. تصویربرداری از قفسه سینه و سایر بررسی‌های مرحله‌بندی بر اساس نوع سرطان و شرایط بیمار انتخاب می‌شود.

وجود متاستاز به‌طور معمول مسیر درمان را پیچیده‌تر می‌کند، اما تصمیم‌گیری درباره درمان به تعداد، محل و قابل‌برداشت بودن کانون‌های بیماری، نوع سرطان و پاسخ به درمان بستگی دارد. بنابراین نمی‌توان تنها بر اساس عبارت متاستاتیک درباره نتیجه درمان یک بیمار قضاوت کرد. ارزیابی توسط تیمی متشکل از متخصصان مرتبط با تومورهای استخوانی برای تعیین راهبرد مناسب اهمیت دارد.

مرحله عودکرده

در برخی بیماران، سرطان پس از یک دوره درمان دوباره در محل اولیه یا ناحیه‌ای دیگر ظاهر می‌شود که به آن عود بیماری گفته می‌شود. عود ممکن است موضعی باشد یا با انتشار به بخش‌های دیگر بدن همراه شود. برای بررسی عود، پزشک اغلب علائم جدید، معاینه، تصویربرداری و در صورت نیاز نمونه‌برداری را در نظر می‌گیرد.

عود سرطان استخوان بدخیم به معنای یکسان بودن شرایط همه بیماران نیست. نوع سرطان، فاصله زمانی از درمان قبلی، محل عود و وجود یا نبود انتشار دوردست در انتخاب مسیر بعدی درمان نقش دارند. به همین دلیل، پیگیری منظم پس از درمان و انجام بررسی‌های توصیه‌شده توسط تیم درمان اهمیت دارد.

علائم سرطان استخوان بدخیم

سرطان استخوان ممکن است پنهان یا آشکار خود را نشان دهد. برخی از انواع سرطان استخوان خوش خیم هستند و هرگز علائمی ایجاد نمی‌کنند. اما برخی دیگر همراه با برخی علائم ظاهر می‌شوند. تشخیص یه موقع و سریع سرطان استخوان تاثیر چشمگیری بر درمان و رهایی از این بیماری دارند. علائم سرطان استخوان بدخیم شامل موارد زیر است:

درد

یکی از شایع ترین علائم سرطان بدخیم استخوان درد مداوم استخوان است. این درد در ابتدا ممکن است خفیف و متناوب باشد، اما به مرور زمان بدتر می‌شود. درد اغلب در استخوان آسیب دیده موضعی است و ممکن است با فعالیت بدنی یا در شب تشدید شود. در برخی موارد، درد ممکن است با تورم یا حساسیت در ناحیه آسیب دیده همراه باشد.

شکستگی

یکی دیگر از نشانه های سرطان بدخیم استخوان، شکستگی در استخوان آسیب دیده است که می‌تواند با حداقل ضربه یا بدون علت ظاهری اتفاق بیفتد و ممکن است در نتیجه ضعیف شدن ساختار استخوان به دلیل وجود سلول های سرطانی باشد. شکستگی ها یا شکستگی هایی که بدون آسیب قابل توجهی به خصوص در افراد جوان تر رخ می‌‎دهد باید توسط بهترین متخصص معاینه شود.

توده

در برخی موارد، توده قابل توجهی ممکن است در ناحیه آسیب دیده ایجاد شود. این توده ممکن است قابل لمس باشد و باعث تورم قابل مشاهده یا تغییر شکل استخوان شود. در صورت مشاهده هرگونه توده یا برآمدگی غیر معمول، مهم است که به پزشک خود مراجعه کنید. 

سایر علائم و نشانه‌های بالقوه سرطان بدخیم استخوان شامل کاهش وزن غیرقابل توضیح، خستگی و ضعف عمومی است. این علائم ممکن است نشان دهنده پاسخ بدن به وجود سلول های سرطانی باشد و نباید آنها را نادیده گرفت.

عوارض ناشی از سرطان استخوان بدخیم

همان طور که اشاره کردیم سرطان بدخیم استخوان، یک نوع سرطان نادر و تهاجمی است که از استخوان ها منشا می‌گیرد. در حالی که تمرکز اولیه درمان، از بین بردن سلول های سرطانی و جلوگیری از گسترش بیماری است، آگاهی از عوارضی که می‌تواند در نتیجه این وضعیت ایجاد شود، مهم است. عوارض ناشی ار سرطان بدخیم استخوان شامل موارد زیر است:

• متاستاز: سرطان می‌تواند به سایر نواحی بدن پخش شود که در چنین مواردی، پروسه درمان پیچیده تر خواهد بود. این سرطان عمدتا ریه ها و یا سایر استخوان ها را درگیر می‌کند.
• قطع اندام درگیر: در برخی موارد، نیاز است جراحی به منظور برداشت تومور و قطع شدن اندام ها انجام شود. اما گاهی نیاز به انجام این جراحی نمی‌باشد.
• عوارض طولانی مدت درمان: شیمی درمانی که با هدف کنترل بیماری انجام می‌شود، می‌تواند عوارض طولانی مدت و کوتاه مدت را به همراه داشته باشد.

علت بروز سرطان بدخیم استخوان

علت اصلی بروز سرطان بدخیم استخوان هنوز مشخص نیست. متخصصین معتقدند این سرطان زمانی ایجاد می‌شود که نقصی در سلول های تولید کننده استخوان های جدید رخ دهد. تومور استخوان ران یا تومور استئوسارکوم زمانی ظاهر می‌شود که تغییراتی در DNA سلول استخوان سالم ایجاد شود. DNA سلول حاوی دستورالعمل هایی است که به سلول می‌گوید چه باید کند. این تغییرات آغاز تولید استخوان های سالم و غیر مورد نیاز خواهد بود. نتیجه آن تولید توده و تومور است که می‌تواند به بافت های سالم حمله کند. سلول ها تجزیه و شکسته شده و در نواحی مختلف بدن پخش می‌شوند.

عوامل موثر در ابتلا به سرطان استخوان بدخیم

سرطان بدخیم استخوان یک نوع سرطان نادر اما جدی است که استخوان ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این بیماری عمدتاً در کودکان و بزرگسالان جوان رخ می‌‎دهد و اگر به موقع تشخیص داده نشود و درمان نشود، می‌تواند بسیار تهاجمی باشد. عوامل متعددی وجود دارند که بر بروز این بیماری تاثیر می‌گذارند. عوامل موثر در ابتلا به سرطان استخوان شامل موارد زیر است:

عوامل ژنتیکی

یکی از عوامل اصلی که ممکن است بر ایجاد سرطان بدخیم استخوان تاثیر بگذارد، استعداد ژنتیکی است. تحقیقات نشان داده است که افراد مبتلا به جهش های ژنتیکی خاص یا شرایط ارثی، مانند سندرم Li-Fraumeni یا رتینوبلاستوما ارثی، ممکن است خطر ابتلا به استئوسارکوم را افزایش دهند. این عوامل ژنتیکی می‌توانند نقش مهمی در رشد سلول‌های سرطانی در استخوان‌ها داشته باشند. 

قرارگیری در معرض تشعشع

قرار گرفتن در معرض سطوح بالای پرتوهای یونیزان به عنوان یک عامل خطر برای ایجاد سرطان بدخیم شناسایی شده است. این موضوع شامل قرار گرفتن در معرض پرتودرمانی برای سرطان‌ها یا شرایط پزشکی قبلی و همچنین قرار گرفتن در معرض پرتوهای محیطی از منابعی مانند ریزش هسته‌ای یا حوادث صنعتی است. اثرات مخرب پرتوهای یونیزان بر سلول‌های استخوانی می‌تواند خطر تبدیل بدخیم را افزایش دهد.

بیماری ها و شرایط استخوانی

برخی بیماری ها و شرایط استخوانی از قبل موجود نیز با افزایش خطر ابتلا به سرطان بدخیم استخوان مرتبط است. به عنوان مثال، افراد مبتلا به بیماری پاژه، یک اختلال استخوانی مزمن که با بازسازی غیرطبیعی استخوان مشخص می‌شود، احتمال بیشتری برای ابتلا به سرطان استخوان بدخیم دارند. علاوه بر این، افراد مبتلا به اختلالات استخوانی ارثی مانند اگزوستوزهای متعدد نیز ممکن است در معرض خطر ابتلا به استئوسارکوم باشند.  

سن

سرطان استخوان بدخیم عمدتا کودکان و بزرگسالان جوان را تحت تاثیر قرار داده و  بیشترین بروز آن در دوره های رشد و تکامل سریع استخوان رخ می‌دهد. عوامل مرتبط با سن، مانند چرخش سریع بافت استخوانی و تغییرات هورمونی در دوران نوجوانی، ممکن است در استعداد ابتلا به تومورهای بدخیم استخوان نقش داشته باشند. 

مواجهه های زیست محیطی

قرار گرفتن در معرض برخی عوامل محیطی و سموم نیز در ایجاد سرطان بدخیم استخوان نقش دارد. در معرض فلزات سنگین مانند آرسنیک، قرار گرفتن در معرض برخی از عوامل شیمیایی و آلاینده های صنعتی ممکن است به توسعه تومورهای استخوانی کمک کند.

سرطان استخوان بدخیم چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص سرطان استخوان بدخیم اغلب با یک روش واحد انجام نمی‌شود و پزشک برای رسیدن به تشخیص دقیق، علائم بیمار، معاینه بالینی، نتایج تصویربرداری و در صورت نیاز بررسی نمونه بافتی را در کنار یکدیگر ارزیابی می‌کند. هدف از این بررسی‌ها، شناسایی توده یا ضایعه استخوانی، تعیین وسعت آن، بررسی احتمال درگیری بافت‌های اطراف و مشخص کردن نوع دقیق تومور است. مهم‌ترین روش‌های تشخیص عبارت‌اند از:

• معاینه پزشکی و بررسی علائم: پزشک محل و مدت درد، وجود تورم یا توده، سابقه شکستگی و سایر علائم را بررسی می‌کند و معاینه فیزیکی انجام می‌دهد.
• رادیوگرافی یا عکس ساده با اشعه ایکس: این روش می‌تواند تغییرات غیرطبیعی در ساختار استخوان، تخریب استخوان یا رشد غیرعادی را نشان دهد.
• ام‌آر‌آی (MRI): برای بررسی دقیق‌تر تومور و مشخص کردن میزان گسترش آن در استخوان و بافت‌های نرم اطراف استفاده می‌شود.
• سی‌تی‌اسکن (CT Scan): در بررسی جزئیات استخوان و ارزیابی برخی نواحی بدن، از جمله قفسه سینه برای بررسی احتمال انتشار بیماری، کاربرد دارد.
• پت‌اسکن (PET Scan) یا اسکن استخوان: در برخی بیماران برای بررسی فعالیت تومور و شناسایی کانون‌های احتمالی بیماری در سایر بخش‌های بدن انجام می‌شود.
• آزمایش‌های خون: آزمایش خون به‌تنهایی سرطان استخوان را تشخیص نمی‌دهد، اما می‌تواند برای ارزیابی وضعیت عمومی بدن و آماده‌سازی برای بررسی‌ها یا درمان‌های بعدی انجام شود.
• نمونه‌برداری یا بیوپسی: در بسیاری از موارد، بررسی نمونه‌ای از بافت تومور توسط متخصص آسیب‌شناسی برای تایید تشخیص و تعیین نوع سرطان ضروری است.

سوالات متداول

جمع‌بندی

سرطان استخوان بدخیم گروهی از تومورهای نادر و جدی است که از سلول‌های استخوان یا بافت‌های مرتبط با آن منشا می‌گیرد. استئوسارکوم، کندروسارکوم و سارکوم یوئینگ از مهم‌ترین انواع سرطان‌های اولیه استخوان هستند و هرکدام ویژگی‌های متفاوتی دارند. درد استخوان، تورم، توده و شکستگی می‌توانند از علائم این بیماری باشند، اما این نشانه‌ها به‌تنهایی تشخیص سرطان را ثابت نمی‌کنند. تشخیص دقیق اغلب با ترکیبی از معاینه، تصویربرداری و در صورت نیاز بیوپسی انجام می‌شود. مرحله‌بندی نیز برای مشخص کردن میزان گسترش بیماری و انتخاب مسیر درمان اهمیت دارد. از آنجا که تومورهای استخوانی از نظر نوع و رفتار با یکدیگر متفاوت‌اند، بررسی تخصصی توسط تیم پزشکی آشنا با تومورهای اسکلتی و استفاده از مراقبت‌های ویژه و پیگیری منظم توسط متخصص توصیه می‌شود. برای ارزیابی علائم یا بررسی یک ضایعه استخوانی، مراجعه به پزشک و پرهیز از خودتشخیصی می‌تواند به طی شدن صحیح روند تشخیص کمک کند.