سیاه شدن استخوان

سیاه شدن سر استخوان ران که با عنوان استئونکروز ران نیز شاخته می شود، شرایطی است که در آن خونرسانی به استخوان مفصل ران، به خصوص سر استخوان فمور مختل می شود. کاهش خونرسانی به سلول های استخوان، باعث می شود اکسیژن و مواد مغذی کمتری به استخوان برسد و در نهایت، شاهد مرگ و نکروز استخوان خواهیم بود.
زمانی که سلول های استخوان آسیب می بینند، از میزان استحکام استخوان کاسته می شود و استخوان از بین خواهد رفت. سیاه شدن استخوان را جدی گرفته و برای درمان به بهترین متخصص ارتوپد مراجعه نمایید.

سیاه شدن استخوان به چه معناست؟

سیاه شدن استخوان به تغییر رنگ یا ظاهر استخوان به رنگ تیره یا سیاه اشاره دارد که به دلایل مختلفی اتفاق می‌افتد. این تغییر رنگ به دلیل مشکلات پزشکی یا آسیب ‌های خاصی است که روی استخوان تأثیر می‌گذارند و باعث عوارض جبران ناپذیری در فرد خواهد شد.

علت سیاه شدن سر استخوان ران

علت اصلی سیاه شدن سر استخوان ران به طور قطعی مشخص نیست. زمانی که استخوان از بین می رود، ساختار حمایتی مفصل و غضروف نیز از بین خواهد رفت و احتمال بروز و پیشرفت آرتریت بیشتر می شود.
بسیاری از بیمارانی که درگیر سیاه شدن سر استخوان ران می شوند، کورتون و یا مشروبات الکلی مصرف می کنند. کم خونی داسی شکل، ترومای ران مانند دررفتگی و یا شکستگی استخوان، لوپوس و برخی بیماری های ژنتیکی از جمله عوامل موثر در بروز این اختلال هستند.

علائم و نشانه های سیاه شدن سر استخوان ران

سیاه شدن سر استخوان ران، علائم هشدار دهنده کمی دارد. بیماران اغلب از درد و مشکلات راه رفتن شکایت می کنند. از جمله علائم شایع این اختلال می توان به موارد زیر اشاره کرد:

•  دردی که در ناحیه کشاله ران احساس می شود
•  احساس درد به هنگام حرکت دادن ران
• مشکلات راه رفتن و یا لنگیدن

اشعه ایکس و MRI از جمله تست هایی هستند که به تشخیص سیاه شدن سر استخوان ران کمک می کنند. ممکن است این اختلال در مراحل اولیه، با MRI تشخیص داده شود اما در مراحل بعد، تست اشعه ایکس کافی خواهد بود.

چه بیماری هایی باعث سیاه شدن استخوان می‌شوند؟

سیاه شدن استخوان‌ها به دلیل چندین بیماری مختلف رخ می‌دهد که به تغییرات در بافت استخوان یا کاهش جریان خون به آن مربوط می‌شود. در اینجا برخی از بیماری ‌هایی که باعث سیاه شدن استخوان‌ ها می‌شوند، آورده شده است.

• اُستئومیلیت یا التهاب استخوان:  این بیماری عفونت استخوان‌ ها است که ناشی از باکتری ‌هاست. عفونت باعث التهاب و تخریب بافت استخوانی می‌شود.
• نکروز استخوان یا آواسکولار نکروز:  در این بیماری، جریان خون به بخشی از استخوان قطع می‌شود، که باعث مرگ بافت استخوانی می‌شود.
• سرطان استخوان یا سارکومای استخوان:  برخی انواع سرطان ‌های استخوان مانند سارکومای استخوان باعث ایجاد تومور در استخوان می‌شوند.
• متاستاز استخوانی: برخی از سرطان‌ها مانند سرطان پستان، پروستات یا ریه به استخوان‌ ها گسترش پیدا می‌کنند. در این حالت، نواحی آسیب‌ دیده از استخوان در تصاویر به صورت نواحی سیاه و تیره نشان داده می‌شوند.
• آرتروز پیشرفته: در مراحل شدید آرتروز، استخوان‌ها دچار آسیب‌ هایی مانند تخریب یا فرسایش می‌شوند که می‌تواند باعث تغییر رنگ در تصاویر رادیولوژیک شود.
• بیماری پاژه استخوان: این بیماری باعث رشد غیرطبیعی و تخریب استخوان‌ ها می‌شود.
• آسیب‌های شدید به استخوان: شکستگی‌ های شدید یا آسیب‌ های استخوانی باعث خونریزی یا تجمع مایعات در داخل استخوان می‌شوند.

سیاه شدن سر استخوان چه عوارضی دارد؟

سیاه شدن سر استخوان به معنای وجود مشکل جدی در آن ناحیه است و نشانه‌ ای از بیماری ‌های مختلف است . در صورتی که درمان نشوند، منجر به عوارض جدی می‌شوند. مهم‌ترین عوارض سیاه شدن سر استخوان عبارتند از:

• نکروز استخوان
• درد مزمن و کاهش حرکت
• آسیب به مفصل و تخریب آن
• شکستگی استخوان
• محدودیت‌های حرکتی و ناتوانی
• آرتروز

درمان سیاه شدن سر استخوان ران

درمان اولیه سیاه شدن استخوان بستگی به علت اصلی بروز این تغییرات دارد. سیاه شدن استخوان به دلیل مشکلاتی مانند عفونت، نکروز استخوان، سرطان یا آسیب ‌های شدید رخ می‌دهد. بنابراین، درمان آن باید بر اساس تشخیص دقیق و علت زمینه ‌ای صورت گیرد. در ادامه برخی از درمان ‌های اولیه برای شرایط مختلف ذکر شده است:

درمان بیماری پاژه استخوان: داروهایی مانند بیسفسفونات ‌ها برای کاهش فعالیت غیرطبیعی سلول ‌های استخوانی و پیشگیری از آسیب بیشتر به استخوان‌ ها تجویز می‌شوند،  برای تقویت استخوان‌ ها و کاهش خطر شکستگی، مصرف کلسیم و ویتامین D توصیه می‌شود.

درمان عفونت استخوان : در صورتی که عفونت ناشی از باکتری باشد، درمان با آنتی‌بیوتیک ‌های مناسب از طریق خوراکی یا تزریقی آغاز می‌شود. در موارد شدیدتر، نیاز به جراحی برای تخلیه عفونت و بافت مرده می‌باشد.

درمان نکروز استخوان : در مراحل اولیه، پزشک استراحت و اجتناب از فعالیت‌ های سنگین را توصیه می‌کند تا فشار اضافی به استخوان آسیب‌دیده وارد نشود. برای کاهش درد و التهاب، داروهای ضد درد و ضد التهابی مانند ایبوپروفن یا استامینوفن  تجویز می‌شوند. در صورت پیشرفت نکروز، جراحی برای برداشتن قسمت ‌های آسیب ‌دیده استخوان یا جایگزینی آن با پروتز انجام می‌شود.

درمان سرطان استخوان :در صورتی که سرطان به استخوان گسترش یافته باشد، درمان شامل شیمی‌درمانی یا رادیوتراپی برای کوچک کردن تومورها و کنترل بیماری است. جراحی برای برداشتن تومور استخوانی یا قسمت‌ های آسیب ‌دیده در برخی موارد لازم می‌باشد.

جراحی تعویض مفصل ران برای درمان سیاه شدن استخوان ران

گاهی ممکن است نیاز به جراحی تعویض مفصل ران باشد. در این روش، مواد مصنوعی جایگزین استابولوم و یا سر استخوان فمور می شوند. استخوان آسیب دیده نیز با دیگر مواد تعویض خواهد شد. در صورتی که تنها سر استخوان فمور تعویض شود، جراحی تعویض نیمه مفصل ران انجام می شود.
توصیه می شود بیمار بعد از جراحی در جلسات فیزیوتراپی شرکت کند. هدف از انجام این روش، تقویت قوای عضلانی و بهبود دامنه حرکتی مفصل درگیر می باشد.
به مدت شش تا دوازده هفته باید از وارد آمدن فشار به ناحیه درگیر خودداری شود، به همین خاطر، استفاده از عصا و واکر هنگام راه رفتن توصیه می شود.
بیمار بعد از طی شدن دوره نقاهت، به زندگی عادی خود باز خواهد گشت.

اگر استخوان سیاه شود باید حتما قطع شود؟

سیاه شدن استخوان به معنای اینکه حتما باید قطع شود، نیست. سیاه شدن استخوان به دلیل مشکلاتی مانند نکروز استخوان، عفونت یا سرطان رخ می‌دهد. در بسیاری از موارد، درمان ‌های غیرجراحی مانند داروهای ضد عفونت، آنتی‌بیوتیک ‌ها  یا درمان‌ های حمایتی برای مدیریت وضعیت و جلوگیری از پیشرفت بیماری کافی هستند. تنها در صورتی که مشکل به طور جدی و غیرقابل بازسازی باشد، مانند نکروز شدید استخوان یا تومورهای غیرقابل درمان، جراحی یا برداشتن ناحیه آسیب ‌دیده استخوان ضروری است. تصمیم برای قطع یا جراحی بستگی به تشخیص دقیق و شدت آسیب دارد و باید تحت نظر بهترین متخصص ارتوپد انجام شود.

چگونه می‌توان از سیاه شدن استخوان جلوگیری کرد؟

پیشگیری از سیاه شدن استخوان بستگی به علت آن دارد. برای جلوگیری از نکروز استخوان، حفظ سلامتی قلب و عروق و جلوگیری از بیماری‌ هایی مانند دیابت و مصرف الکل زیاد مفید می‌باشد. همچنین درمان‌های سریع و مؤثر برای عفونت ‌ها و آسیب‌ های استخوانی از پیشرفت مشکلات و سیاه شدن استخوان جلوگیری می‌کند.

سیاه شدن استخوان قابل برگشت است؟

برگشت‌پذیری سیاه شدن استخوان به علت آن بستگی دارد. در برخی موارد مانند عفونت‌ ها یا نکروز استخوان‌ های تشخیص زودهنگام و درمان ‌های مناسب وضعیت را بهبود می‌بخشند. اما در موارد شدیدتر مانند نکروز پیشرفته یا سرطان، استخوان به طور کامل قابل بازسازی نمی‌باشد و نیاز به جراحی برای جایگزینی یا برداشتن ناحیه آسیب ‌دیده باشد.

دکتر مسعود میرکاظمی

متخصص ارتوپدی و تورماتولوژی و آسیب های ورزشی
فلوشیپ جراحی تومورهای استخوانی و عضلانی
عضو انجمن بین الملی حفظ اندام امریکا و اروپا ( ISOLS )
عضو انجمن جراحان ارتوپدی ایران ( IOA )
استاد یار دانشگاه