پیشگیری و درمان کمردرد در بارداری

پیشگیری و درمان کمردرد در بارداری به چه صورت است؟ کمردرد یک شکایت رایج در دوران بارداری است که تقریباً 50 تا 70 درصد زنان باردار را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اضافه وزن و تغییرات در وضعیت بدن در دوران بارداری می‌تواند فشار قابل توجهی بر کمر وارد کند و منجر به ناراحتی و درد شود. با این حال، چندین روش پیشگیرانه و گزینه های درمانی وجود دارد که می‌تواند به کاهش کمردرد در دوران بارداری کمک کند.  در این مقاله قصد داریم به بیان این روش ها بپردازیم، با ما همراه باشید.

چه روش‌هایی برای درمان کمر درد در دوران بارداری وجود دارد؟

کمردرد قبل از زایمان به تدریج و خودبه‌خود کاهش می‌یابد، مگر اینکه قبل از بارداری دچار کمردرد مزمن بوده باشید. در عین حال، رعایت چند نکته می‌تواند در درمان کمردرد ، درمان کمر درد در بارداری یا خفیف‌تر کردن آن کمک‌کننده باشد:

استراحت

بهترین راه تسکین کمر درد در بارداری استراحت کردن است. افزایش وزن مهم‌ترین دلیل فشار به کمر در بارداری است به همین دلیل استراحت کردن و پرهیز از انجام کارهای سنگین و بلند کردن اجسام می‌تواند درد را کاهش دهد.

ورزش

ورزش منظم باعث تقویت عضلات و انعطاف‌پذیری آن‌ها می‌شود و می‌تواند فشار روی ستون فقرات را کاهش دهد. تمرینات مناسب برای بیشتر خانم‌های باردار شامل پیاده‌روی، شنا و دوچرخه‌سواری ثابت است. پزشک یا فیزیوتراپیست می‌تواند تمریناتی را برای تقویت کمر و شکم به ما توصیه کند و همچنین یوگا و مدیتیشن باعث آرامش روحی مادران باردار می‌شود و آن‌ها را از استرس و اضطراب و کمر درد ناشی از آن دور می‌کند. همچنین یوگا می‌تواند فشار خون خانم‌های باردار را متعادل کند.

کمپرس سرد یا گرم

استفاده از گرما و سرما می‌تواند به کاهش درد پشت بدن کمک کند. در صورت موافقت پزشک معالج خود، کمپرس سرد (مانند کیسه یخ پیچیده شده در حوله) را به مدت ۲۰ دقیقه چند بار در روز روی محل درد قرار دهید. بعد از دو یا سه روز، کمپرس سرد را با کمپرس گرم جایگزین کنید و یک پد گرم‌کننده یا یک بطری آب گرم را روی محل درد قرار دهید. مراقب باشید در دوران بارداری به شکم خود گرما ندهید.

بهبود وضعیت بدن

شل شدن بدن باعث درد ستون فقرات می‌شود. بنابراین، قرار دادن بدن در وضعیت مناسب هنگام کار، نشستن یا خواب، اقدام خوبی است. به عنوان مثال، خوابیدن به پهلو با بالش بین زانو، فشار روی کمر را کمتر می‌کند. هنگام نشستن و ایستادن قوز نکنید. موارد دیگری که در این دوران باید رعایت کنید شامل موارد زیر است:

• هنگام نشستن پشت میز، یک حوله لوله‌شده پشت خود قرار دهید و کمر و باسن را به پشتی صندلی بچسبانید، و شانه‌ها را عقب و در حالت ریلکس قرار دهید.
• هنگام ایستادن‌، ران‌ها را به سمت جلو و شانه‌ها را به عقب بکشید؛ زیرا ممکن است به خاطر وزن شکم در حال رشد خود، متمایل به خم شدن باشید.
• وضعیت خوابیدن خود را اصلاح کنید. خانم‌های باردار باید به پهلو بخوابند و تشک هم کمی سفت باشد تا اضافه وزن بارداری باعث فشار به ستون فقرات نشود.
• به طور منظم حرکات کششی انجام دهید تا عضلات کمر و شکم تقویت شود.

طب سوزنی

طب سوزنی نوعی درمان چینی است که در آن سوزن‌های نازکی در مکان‌های خاصی از پوست وارد می‌شوند. مطالعات نشان داده است که طب سوزنی می‌تواند در تسکین کمردرد در دوران بارداری موثر باشد.

کایروپراکتیک

دستکاری کایروپراکتیک ستون فقرات اگر به درستی انجام شود می‌تواند در دوران بارداری بی‌خطر باشد.

استفاده از کمربند بارداری

این کمربندها نرم هستند و زیر شکم بسته می‌شود و روشی ساده و موثر برای کاهش فشار روی کمر است. بهتر است که در سه ماه سوم بارداری استفاده شوند.

پیشگیری از کمردرد بارداری

یکی از شکایات رایج در بین زنان باردار، کمردرد است که می‌تواند ناشی از تغییرات فیزیکی و فشاری است که بارداری بر بدن وارد می‌کند. با این حال، اقداماتی وجود دارد که مادران باردار می‌توانند برای پیشگیری و کاهش کمردرد مرتبط با بارداری انجام دهند. این اقدامات عبارتند از:

• اگر می‌خواهید جسمی را از زمین بلند کنید، به جای اینکه خم شوید، از پاها برای چمباتمه زدن استفاده کنید.
• از کفش‌های پاشنه بلند استفاده نکنید، کفش‌های پاشنه کوتاه با قوس مناسب انتخاب بهتری هستند. به یاد داشته باشید با شل شدن مفاصل توسط هورمون‌ها، ممکن است لازم باشد اندازه کفش بزرگتری بخرید.
• به پشت نخوابید و به پهلو بخوابید و هنگام چرخیدن از پهلو به پهلوی دیگر به آرامی این کار را انجام دهید تا به ستون فقرات فشار نیاید. حتی می‌توانید بنشینید و دوباره به پهلوی مخالف دراز بکشید.
• از گن استفاده کنید.
• اجسام سنگین حمل نکنید ‌واگر مجبور هستید کیسه‌ی خرید در دست داشته باشید و وزن کیسه‌ها را به طور مساوی بین دو دست تقسیم کنید.
• قبل از مصرف داروهای ضد درد، حتماً با پزشک خود مشورت کنید. مصرف استامینوفن برای اکثر خانم‌ها در دوران بارداری بی خطر است، اما مصرف آسپرین و سایر داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAID) مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن توصیه نمی‌شود.
• ماساژ در دوره بارداری می‌تواند در رفع استرس مادر، بهتر شدن گرفتگی عضلات و کاهش درد کمر تاثیر بسیار زیادی داشته باشد. همچنین در هنگام ماساژ هورمون اپی نفرین ترشح می‌شود که منجر به کاهش گرفتگی عروق، آرامش و تعادل در خلق و خو در دوره بارداری می‌شود.

برای کمردرد بارداری چه موقع باید به پزشک مراجعه کنیم؟

کمر درد به خودی خود معمولاً آنقدر نگران کننده نیست که به پزشک مراجعه کنید، اما اگر هر یک از موارد زیر را تجربه کردید، لازم است فوراً به بهترین متخصص ارتوپد تهران مراجعه کنید:

• درد شدید و دردی که با استراحت کردن بهبود نیابد.
• درد شدید رو به افزایش یا دردی که به طور ناگهانی شروع می‌شود.
• دردی که بیش از ۲ هفته طول بکشد.
• دردهایی که با فاصله‌ی زمانی منظم ایجاد می‌شود زیرا ممکن است نشانه‌ای از زایمان زودرس باشند.
• مشکل در ادرار کردن یا احساس سوزن سوزن شدن در اندام‌های انتهایی.
• در موارد نادر، درد شدید کمر ممکن است مربوط به مشکلاتی مانند پوکی استخوان مرتبط با بارداری، آرتروز مهره‌ها یا آرتروز عفونی باشد.
• دردی که در باسن و پا پخش می‌شود و ممکن است ناشی از فشار به عصب سیاتیک باشد.
• احساس بی‌حسی و سوزن سوزن شدن در پاها
• ترشح و خونریزی از واژن
• تب

دکتر مسعود میرکاظمی

متخصص ارتوپدی و تورماتولوژی و آسیب های ورزشی
فلوشیپ جراحی تومورهای استخوانی و عضلانی
عضو انجمن بین الملی حفظ اندام امریکا و اروپا ( ISOLS )
عضو انجمن جراحان ارتوپدی ایران ( IOA )
استاد یار دانشگاه