پارگی مینیسک زانو + علائم و درمان آن

پارگی مینیسک یکی از مشکلات شایع ارتوپدی است که می‌تواند باعث درد، تورم، محدودیت حرکت و بی‌ثباتی زانو شود. این آسیب به ویژه در ورزشکاران و افراد فعال بیشتر مشاهده می‌شود. بررسی دقیق تاریخچه پزشکی، معاینه بالینی و تصویربرداری‌های پیشرفته مانند ام آر آی ، نقش مهمی در تشخیص دقیق و انتخاب بهترین روش درمان دارد. در ادامه به کمک دکتر میرکاظمی متخصص ارتوپدی و تورماتولوژی  و آسیب‌های ورزشی به بررسی علائم و درمان آن می‌پردازیم.

پارگی مینیسک زانو چیست؟

پارگی مینیسک زانو یکی از شایع ترین آسیب‌های ارتوپدی است که در نتیجه حرکات پیچشی، ضربات مستقیم یا فرآیندهای دژنراتیو به وجود می‌آید. مینیسک‌ها ساختارهای فیبر و غضروفی هستند که نقش مهمی در توزیع بار و ثبات مفصل زانو ایفا می‌کنند. آسیب به این ساختار می‌تواند باعث درد، محدودیت حرکتی و حتی زمینه ساز بروز آرتروز زودرس شود. توجه داشته باشید که پارگی مینیسک زانو. آسیبی که اگر به موقع درمان نشود، می‌تواند باعث مشکلات جدی تر شود.

دکتر مسعود میرکاظمی، بهترین متخصص ارتوپدی و تورماتولوژی و آسیب‌های ورزشی با روش‌های پیشرفته، سلامت و عملکرد شما را بهبود می‌بخشد. برای مشاوره با ایشان با ما همراه باشید.

پارگی مینیسک زانو به چه علت اتفاق می‌افتد؟

توجه داشته باشید که شناخت علت‌های پارگی مینیسک زانو به پیشگیری، تشخیص و درمان مؤثر آن کمک زیادی خواهد کرد در ادامه به بررسی این موارد خواهیم پرداخت.

حرکات ناگهانی و ورزشی

پارگی مینیسک زانو معمولا در اثر حرکات ناگهانی یا ورزشی رخ می‌دهد که زانو تحت فشار غیر طبیعی قرار گیرد. یکی از شایع ترین این حرکات، پیچ خوردن زانو در حالی که پا روی زمین ثابت است است، یعنی زمانی که کف پا روی زمین قرار دارد و بدن یا ران ناگهان می‌چرخد. این حالت در ورزش‌هایی مثل فوتبال، بسکتبال و ورزش‌های رزمی بسیار دیده می‌شود و باعث گیر کردن مینیسک و پارگی آن می‌شود. حرکات دیگری که خطرناک هستند شامل چمباتمه عمیق همراه با چرخش زانو و بلند کردن اجسام سنگین با تکنیک غلط می‌شوند. در این وضعیت فشار مستقیم به مینیسک وارد می‌شود و ممکن است باعث پارگی گردد.

ضربه مستقیم به زانو در ورزش‌های برخوردی مانند کشتی، فوتبال یا راگبی نیز یکی دیگر از دلایل شایع آسیب است. علاوه بر این، ورزش‌هایی که شامل چرخش‌ها و تغییر جهت‌های سریع هستند، مثل اسکی، جودو یا تنیس، زانو را در معرض حرکات ناگهانی و پیچشی قرار می‌دهند که احتمال پارگی مینیسک را افزایش می‌دهد

برخورد یا ضربه مستقیم

در ورزش‌های برخوردی و پرتحرک مثل فوتبال، کشتی، راگبی یا حتی در تصادفات روزمره رخ می‌دهد. وقتی یک نیروی شدید به سمت داخل، خارج یا جلوی زانو وارد می‌شود، مفصل ناخواسته حرکت می‌کند و مینیسک بین استخوان ران و ساق گیر می‌کند. این فشار ناگهانی می‌تواند باعث پارگی غضروف مینیسک شود، حتی اگر زانو خم یا صاف باشد. در ورزش‌های تیمی، ضربه‌های مستقیم معمولا هنگام تکل، برخورد با بازیکن دیگر یا زمین خوردن رخ می‌دهند. در این حالت، مینیسک نمی‌تواند نیروی ناگهانی را جذب کند و بافت فیبرو غضروفی آن آسیب می‌بیند. شدت و زاویه‌ی ضربه تعیین کننده نوع و محل پارگی است؛ بعضی اوقات تنها یک قسمت مینیسک پاره می‌شود و گاهی پارگی گسترده و پیچیده ایجاد می‌گردد.

افزایش سن

با افزایش سن، مینیسک زانو که از غضروف فیبروزی ساخته شده، به مرور خاصیت ارتجاعی و انعطاف پذیری خود را از دست می‌دهد و بافت آن خشک تر و شکننده تر می‌شود. به همین دلیل حتی حرکات ساده روزمره مانند برخاستن از صندلی، بالا و پایین رفتن از پله یا چمباتمه کوتاه می‌تواند فشار زیادی به مینیسک وارد کرده و زمینه‌ی پارگی را فراهم کند.

بی‌ثباتی زانو یا آسیب‌های قبلی

وقتی زانو به دلیل آسیب‌های گذشته مانند پارگی رباط صلیبی قدامی، رباط جانبی یا شکستگی‌های استخوان اطراف زانو، دچار بی‌ثباتی شود، محور حرکت مفصل تغییر کرده و فشار غیر طبیعی به مینیسک وارد می‌شود. این وضعیت باعث می‌شود حتی حرکات روزمره مانند راه رفتن، چمباتمه یا تغییر جهت سریع هنگام ورزش، منجر به آسیب شود. آسیب‌های قبلی ممکن است بافت مینیسک را ضعیف کرده باشند و توانایی جذب فشار و ضربه را کاهش دهند. در نتیجه، مینیسک مستعد پارگی حتی با حرکات ساده و کم خطر می‌شود. همچنین افرادی که زانوهایشان بی‌ثبات است، معمولا در طول فعالیت‌های ورزشی یا زندگی روزمره مجبورند عضلات اطراف زانو را بیشتر فعال کنند تا تعادل حفظ شود، این فشار اضافی نیز به مرور باعث فرسایش مینیسک می‌شود.

بیشتر بخوانید: پارگی رباط صلیبی زانو

سطح زمین ورزشی نامناسب

یکی از عواملی که می‌تواند احتمال پارگی مینیسک زانو را افزایش دهد، تمرین یا بازی روی زمین ورزشی نامناسب است. وقتی سطح زمین ناهموار، لغزنده یا خیلی سخت باشد، حرکات معمولی مانند دویدن، توقف ناگهانی، تغییر جهت سریع یا پرش، فشار غیر طبیعی به مفصل زانو و مینیسک وارد می‌کند. در زمین‌های ناهموار، پای ورزشکار هنگام دویدن یا فرود از پرش ممکن است گیر کند یا بچرخد، در حالی که وزن بدن بر زانو فشار می‌آورد. این حالت باعث می‌شود مینیسک بین استخوان ران و ساق گیر کند و پاره شود. همچنین زمین‌های لغزنده می‌توانند منجر به لغزش ناگهانی پا شوند که زانو را در معرض پیچش شدید قرار می‌دهد و پارگی مینیسک را محتمل تر می‌کند.

همچنین در زمین‌های بسیار سخت، ضربه‌ها و فشارهای ناشی از پرش یا دویدن به مینیسک منتقل می‌شود و با گذشت زمان می‌تواند باعث فرسایش تدریجی و پارگی دژنراتیو شود. بنابراین، نوع و کیفیت سطح زمین ورزش، نقش مهمی در پیشگیری یا تشدید آسیب‌های مینیسک دارد.

خونرسانی و ترمیم پذیری

مینیسک از نظر خونرسانی به سه ناحیه تقسیم می‌شود: لبه خارجی که خون کافی دریافت می‌کند، ناحیه میانی که خونرسانی محدود دارد و مرکز داخلی که تقریباً بدون خونرسانی مستقیم است. به همین دلیل، پارگی‌هایی که در لبه خارجی رخ می‌دهند، شانس ترمیم بالاتری دارند، زیرا مواد مغذی و اکسیژن لازم برای بهبود بافت فراهم است. در مقابل، پارگی‌های مرکز مینیسک، به دلیل کمبود خونرسانی، معمولا به طور خود به خود ترمیم نمی‌شوند و نیاز به مداخله درمانی دارند.

عوامل دیگری هم در ترمیم مینیسک نقش دارند. نوع پارگی اهمیت زیادی دارد، برای مثال، پارگی‌های طولی در ناحیه خونرسانی شده، احتمال بهبود بیشتری نسبت به پارگی‌های عرضی یا پیچیده دارند. همچنین سن بیمار، سلامت مفصل و وجود بی‌ثباتی در زانو، مثل پارگی همزمان رباط صلیبی، می‌تواند موفقیت ترمیم را تحت تاثیر قرار دهد.

علائم ایجاد پارگی مینیسک زانو

اگر پارگی مینیسک زانو اتفاق بیفتد، یک روز طول خواهد کشید تا علائمی مانند درد و ورم شروع شوند، به خصوص اگر پارگی کم باشد. علائم پارگی مینیسک زانو عبارتند از:

• درد موضعی: شایع ترین علامت پارگی مینیسک درد در ناحیه داخلی یا خارجی زانو است، بسته به اینکه مینیسک داخلی یا خارجی آسیب دیده باشد. درد معمولا در طول فعالیت‌هایی که زانو را خم و راست می‌کنند، شدید تر می‌شود، مثل دویدن، پریدن یا بالا و پایین رفتن از پله.
• تورم و التهاب: پس از آسیب، ممکن است زانو کمی متورم شود. تورم معمولا طی 24 تا 48 ساعت بعد از آسیب ایجاد می‌شود. در پارگی‌های مزمن یا خفیف، تورم ممکن است به شکل متناوب و کم باشد.
• محدودیت حرکت و سفتی زانو: خم و راست کردن کامل زانو با درد یا مقاومت همراه است. برخی افراد احساس می‌کنند زانو قفل می‌کند یا گیر می‌کند، یعنی گاهی نمی‌توانند آن را کامل صاف یا خم کنند.
• علائم مزمن و طولانی مدت:  در صورت درمان نشدن، ممکن است درد مزمن و خفیف در طول فعالیت‌های روزمره باقی بماند. سفتی و محدودیت حرکت نیز می‌تواند ادامه یابد و حتی باعث ضعف عضلات چهارسر ران شود.

چگونه می توانم از پارگی مینیسک جلوگیری کنم؟

پیشگیری از پارگی مینیسک سخت است زیرا معمولا در نتیجه تصادف است. اما برخی اقدامات احتیاطی ممکن است خطر آسیب دیدگی زانو را کاهش دهد. این اقدامات شامل موارد زیر است:

• با تمرینات منظم عضلات ران خود را قوی نگه دارید.
• قبل از شرکت در فعالیت های سبک بدن خود را گرم کنید
• بین تمرینات به بدن خود زمان استراحت بدهید. عضلات خسته می توانند خطر آسیب را افزایش دهند.
• اطمینان حاصل کنید که کفش‌های شما مناسب هستند.
• انعطاف پذیری را حفظ کنید.
• هرگز شدت تمرین خود را به طور ناگهانی افزایش ندهید. تغییرات را به آرامی انجام دهید.

بیشتر بخوانید: آسیب های ورزشی زانو

خود مراقبتی برای پارگی مینیسک

موارد خاصی وجود دارد که باید در سه روز اول پس از آسیب از آنها اجتناب کنید تا آسیب بیشتری به زانوی خود وارد نکنید. این را می توان به عنوان HARM به یاد آورد که مخفف گرما، الکل، دویدن و ماساژ است.

اگر در تحمل وزن روی زانو مشکل دارید، ممکن است لازم باشد از عصا استفاده کنید یا برای مدتی از بریس استفاده کنید. پزشک یا فیزیوتراپ شما توضیح خواهند داد که چه مدت باید از اینها استفاده کنید.

پارگی مینیسک چگونه تشخیص داده می شود؟

اگر مشکوک به پارگی منیسک باشید، ارتوپد شما یک تاریخچه سلامت کامل و ارزیابی زانو را انجام می دهد. همچنین ممکن است برای تایید تشخیص و ارزیابی بیشتر مفصل زانو، عکسبرداری با اشعه ایکس و رزونانس مغناطیسی (MRI) را تجویز کند:

اشعه ایکس

اشعه ایکس یک آزمایش تشخیصی است که از پرتوهای انرژی الکترومغناطیسی نامرئی برای تولید تصاویری از بافت‌های داخلی، استخوان‌ها و اندام‌ها بر روی فیلم استفاده می‌کند. هنگامی که یک اشعه ایکس استاندارد به اندازه کافی دقیق نیست، ممکن است از اشعه ایکس مفصل با رنگ کنتراست برای بررسی مفاصل مانند زانو یا لگن استفاده شود.

ام آر آی

MRI یک روش تشخیصی است که از ترکیبی از آهنرباهای بزرگ، فرکانس های رادیویی و کامپیوتر برای تولید تصاویر دقیق از اندام ها و ساختارهای بدن استفاده می کند. اغلب می تواند آسیب یا بیماری را در رباط یا عضله اطراف تعیین کند.

سونوگرافی

سونوگرافی از امواج صوتی برای گرفتن تصاویر از داخل بدن استفاده می کند. این مشخص می کند که آیا غضروف شلی دارید که ممکن است در زانوی شما گیر کند یا خیر.

درمان پارگی مینیسک زانو

اگر پارگی کوچک و خفیف باشد، معمولا می‌توان با استراحت، استفاده از یخ، داروهای ضد التهاب و فیزیوتراپی آن را کنترل کرد. فیزیوتراپی در این مرحله اهمیت زیادی دارد چون باعث تقویت عضلات اطراف زانو و بازگشت دامنه حرکتی می‌شود. اما در مواردی که پارگی بزرگ است، باعث قفل شدن زانو می‌شود یا پس از چند ماه درمان‌های ساده همچنان درد و محدودیت باقی می‌ماند، معمولا جراحی آرتروسکوپی توصیه می‌شود. در این روش، جراح سعی می‌کند تا حد امکان مینیسک را حفظ کند. اگر پارگی در ناحیه دارای خونرسانی باشد، مینیسک بخیه زده می‌شود تا ترمیم شود. ولی اگر پارگی پیچیده و غیر قابل ترمیم باشد، بخشی از مینیسک که آسیب دیده است با منیسکِتومی جزئی برداشته می‌شود.

بعد از عمل هم بازتوانی و فیزیوتراپی بسیار مهم است، زیرا بدون توانبخشی مناسب زانو نمی‌تواند به عملکرد طبیعی برگردد. مدت زمان بهبودی بسته به نوع درمان متفاوت است، بعد از منیسکِتومی بازگشت به فعالیت روزمره سریع تر است، اما در ترمیم مینیسک چند ماه طول می‌کشد تا زانو آماده فعالیت کامل شود. در نهایت، هدف اصلی درمان این است که بیشترین مقدار از بافت مینیسک حفظ گردد تا از بروز آرتروز زودرس جلوگیری گردد.

1. داروهای پارگی مینیسک

می توانید از مسکن های بدون نسخه مانند پاراستامول یا ایبوپروفن برای کمک به تسکین هر گونه درد ناشی از پارگی مینیسک استفاده کنید. اگر درد شما واقعاً بد باشد، ممکن است پزشک مسکن‌های قوی‌تری تجویز کند. علاوه بر کاهش درد، داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن ممکن است به کاهش التهاب و تورم کمک کند.

2. فیزیوتراپی برای پارگی مینیسک

فیزیوتراپیست شما به دقت زانوی شما را ارزیابی می کند و سپس یک برنامه تمرینات توانبخشی را برنامه ریزی می کند. این تمرینات برای کمک به تقویت تدریجی عضلات زانو و ساق پا طراحی می شوند که باید به زانوی شما کمک کند تا دامنه حرکتی کامل و همچنین قدرت و ثبات خود را بازیابی کند. مطمئن شوید که تمرینات را انجام می دهید زیرا این بخش مهمی از بهبودی شما از پارگی مینیسک است.

3. جراحی برای پارگی مینیسک زانو

اگر پارگی مینیسک بزرگ دارید، یا حداقل سه ماه است که فیزیوتراپی را به تنهایی امتحان کرده اید و کمکی نکرده است، ممکن است نیاز به عمل جراحی برای ترمیم آن داشته باشید. جراحی ممکن است شامل ترمیم مینیسک پاره شده یا برداشتن قسمت آسیب دیده منیسک شما باشد. جراح شما معمولا این عمل را در آرتروسکوپی زانو انجام می دهد. پس از جراحی باید فیزیوتراپی انجام دهید تا زانوی شما به حالت عادی بازگردد.

نتیجه‌گیری

پارگی مینیسک زانو به دلیل محدودیت خونرسانی در بافت، یک چالش درمانی محسوب می‌شود. بررسی‌ها نشان می‌دهد که درمان غیر جراحی در پارگی‌های خفیف و فرسایشی می‌تواند موفقیت آمیز باشد، اما در پارگی‌های وسیع یا همراه با قفل شدگی زانو، مداخله جراحی آرتروسکوپی ضرورت پیدا می‌کند. در هر دو حالت، توانبخشی نقش اساسی در بازگرداندن عملکرد طبیعی زانو دارد.

سوالات متداول