تومور استخوانی کوردوما

تومور استخوانی کوردوما یکی از انواع نادر و پیچیده تومورهای استخوانی است که به طور معمول در نواحی انتهایی ستون فقرات و جمجمه، به ویژه در نواحی نزدیک به مهره‌های استخوانی و نواحی باسن، ایجاد می‌شود. این تومور که معمولا در افراد بزرگسال و به‌ ویژه در دهه‌های سوم تا پنجم زندگی ظاهر می‌شود، با درد، محدودیت حرکت و علائم عصبی همراه خواهد بود. با وجود نادر بودن این بیماری، تشخیص و درمان به موقع آن اهمیت زیادی دارد، زیرا این تومورها به طور قابل توجهی به بافت‌های اطراف گسترش یافته و مشکلات جدی ایجاد می‌کنند. در این مقاله، به بررسی علل، علائم، روش‌های تشخیصی و گزینه‌های درمانی برای تومور استخوانی کوردوما پرداخته می‌شود تا اطلاعات جامعی در اختیار مخاطبان قرار گیرد.

کوردوما چیست؟

کوردوما یک نوع تومور استخوانی است که از سلول‌های جنینی منشأ می‌گیرد. این سلول‌ها در طول دوران جنینی به ساختارهایی در ستون فقرات و جمجمه تبدیل می‌شوند، اما در برخی از افراد، این سلول‌ها به تومورهایی تبدیل می‌شوند که به‌طور غیرطبیعی رشد می‌کنند. معمولاً این تومور‌ها در نواحی انتهایی ستون فقرات (مهره‌های پایینی) یا در جمجمه ایجاد می‌شوند. کوردوما با مشکلات بسیار زیادی برای بیماران همراه خواهد بود و بیشتر ناحیه دنبالچه را تحت تاثیر قرار می‌دهد. در ادامه این مقاله به توضیحات بیشتر خواهیم پرداخت.

علل و عوامل خطر کوردوما

علت دقیق بروز تومور استخوانی کوردوما هنوز به‌ طور کامل شناخته نشده است، اما برخی عوامل خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهند. یکی از عوامل مهم، وجود تغییرات ژنتیکی است که نقش اساسی در ایجاد این تومور ایفا می‌کند. افراد مبتلا به بیماری‌های ژنتیکی خاص مانند سندرم کوردوما (که به‌طور نادر ارثی منتقل می‌شود) بیشتر در معرض ابتلا به این تومور قرار دارند. علاوه بر این، کوردوما بیشتر در افراد بزرگسال بین ۳۰ تا ۶۰ سال دیده می‌شود و به‌طور خاص در مردان شایع‌ است. تومورهای کوردوما اغلب در نواحی خاصی از بدن مانند انتهای ستون فقرات و ناحیه سر و گردن تشکیل می‌شوند. با اینکه عوامل محیطی و سبک زندگی مانند عفونت‌ها یا آسیب‌های فیزیکی به‌ طور مستقیم به ایجاد کوردوما مرتبط نشده‌اند، اما وجود زمینه‌های ژنتیکی می‌تواند خطر ابتلا را افزایش دهد.

علائم تومور کوردوما

علائم کوردوما به مکان دقیق تومور و اندازه آن بستگی دارد. رایج‌ ترین علائم شامل موارد زیر است:

• درد در ناحیه تحت تاثیر: درد ممکن است به‌طور پیوسته یا متناوب احساس شود و با مرور زمان شدت پیدا کند.
• مشکلات حرکتی: این تومور می‌تواند بر حرکت مفاصل و مهره‌های ستون فقرات تأثیر بگذارد.
• اختلالات عصبی: در صورتی که تومور به اعصاب فشار وارد کند، ممکن است علائمی مانند بی‌حسی، ضعف عضلانی یا مشکلات تعادل بروز کند.
• تورم: در بعضی از موارد، وجود تومور ممکن است باعث تورم یا تغییر شکل ناحیه تحت تاثیر شود.

کوردوما چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص کوردوما معمولا با استفاده از ترکیب آزمایش‌ها و تصویربرداری‌های پزشکی انجام می‌شود. مهمترین روش‌های تشخیص عبارتند از:

• تصویربرداری با ام‌آرآی (MRI): این آزمایش تصویری از ناحیه مورد نظر تهیه کرده و به پزشک کمک می‌کند تا اندازه و موقعیت تومور را بررسی کند.
• سی‌تی اسکن (CT scan): این روش تصویربرداری نیز برای مشاهده جزئیات بیشتر از ساختار استخوانی و بافت‌های اطراف تومور استفاده می‌شود.
• بیوپسی: در برخی از موارد، پزشک ممکن است نمونه‌ای از بافت تومور را برای بررسی دقیق‌ به آزمایشگاه ارسال کند.

نکات مهم قبل از درمان تومور کوردوما

• تشخیص دقیق و تصویربرداری کامل
• ارزیابی وضعیت عمومی سلامت بیمار
• مشاوره ژنتیکی در صورت وجود سابقه خانوادگی
• ارزیابی عملکرد عصبی و بررسی علائم عصبی
• بررسی امکان جراحی و موقعیت تومور
• مراجعه به تیم پزشکی متخصص (جراح، رادیولوژیست، انکولوژیست)
• ارزیابی خطرات و عوارض درمان‌های احتمالی

شاید این مطلب برای شما مفید باشد: علائم سرطان استخوان لگن

انواع روش های درمان تومور کوردوما

روش های درمنی متعددی برای برطرف سازی این تومور وجود دارد که در ادامه به توضیح هر یک خواهیم پرداخت.

جراحی کوردوما

جراحی یکی از اصلی‌ ترین و مهمترین گزینه‌های درمانی برای تومور استخوانی کوردوما است. هدف از جراحی، برداشتن کامل یا حداکثری تومور است تا از گسترش آن به سایر نواحی بدن جلوگیری شود. بسته به موقعیت و اندازه تومور، جراحی ممکن است ساده یا پیچیده باشد. در برخی موارد، برداشتن تومور ممکن است به آسیب به بافت‌های حیاتی و اعصاب نزدیک منجر شود، به همین دلیل جراحی کوردوما معمولا نیازمند دقت بسیار زیاد و برنامه‌ریزی دقیق است. همچنین، ممکن است در طول جراحی از تکنیک‌های پیشرفته مانند تصویربرداری در حین عمل برای تعیین دقیق مرزهای تومور و جلوگیری از آسیب به بافت‌های سالم استفاده شود. در صورتی که تومور به طور کامل برداشته شود، احتمال عود بیماری کاهش می‌یابد، اما در برخی موارد، جراحی نمی‌تواند به طور کامل تومور را حذف کند، به ویژه در مواقعی که تومور در نواحی حساس مانند ستون فقرات یا جمجمه قرار داشته باشد.

پرتودرمانی کوردوما

پرتو درمانی یکی دیگر از گزینه‌های درمانی مهم برای کوردوما است که پس از جراحی یا در مواردی که جراحی ممکن نباشد، استفاده می‌شود. هدف اصلی پرتودرمانی، کاهش اندازه تومورهای باقی‌مانده پس از جراحی و از بین بردن سلول‌های سرطانی است که ممکن است در اطراف ناحیه تومور باقی مانده باشند. پرتودرمانی به کمک اشعه‌های یونیزه، به سلول‌های سرطانی آسیب می‌زند و باعث از بین رفتن آن‌ها می‌شود. این روش معمولا در مواردی که جراحی کامل ممکن نیست یا در موارد عود بیماری پس از جراحی استفاده می‌شود. پرتو درمانی به‌ ویژه در درمان کوردوماهای نواحی سر و گردن مؤثر است. هرچند که پرتودرمانی به کنترل بیماری کمک می‌کند، اما ممکن است با عوارض جانبی مانند خستگی، التهاب پوست و مشکلات بلند مدت در نواحی تحت درمان همراه باشد.

شیمی درمانی کوردوما

شیمی درمانی در درمان کوردوما به‌ عنوان گزینه‌ای کمکی استفاده می‌شود، به‌ ویژه زمانی که تومور به دیگر نقاط بدن گسترش یافته باشد یا جراحی به‌طور کامل موفقیت‌ آمیز نباشد. شیمی درمانی از داروهای ضد سرطانی برای کاهش اندازه تومور و جلوگیری از گسترش آن به سایر بخش‌های بدن استفاده می‌کند. این داروها از طریق خون به تمامی نقاط بدن منتقل می‌شوند و می‌توانند سلول‌های سرطانی را هدف قرار دهند. شیمی درمانی معمولا به همراه سایر درمان‌ها مانند جراحی یا پرتودرمانی انجام می‌شود تا اثرات درمانی تقویت شود. هرچند که شیمی درمانی می‌تواند در کنترل بیماری موثر باشد، اما عوارض جانبی آن مانند تهوع، ریزش مو، ضعف و مشکلات گوارشی نیز باید مورد توجه قرار گیرد. به همین دلیل، تصمیم به استفاده از شیمی درمانی باید با مشورت دقیق پزشک صورت گیرد.

درمان‌های هدفمند و ایمونوتراپی

با پیشرفت‌های علم پزشکی، روش‌های نوین مانند درمان‌های هدفمند و ایمونوتراپی نیز به عنوان گزینه‌ های جدید در درمان کوردوما مطرح شده‌اند. درمان‌های هدفمند از داروهایی استفاده می‌کنند که به‌ طور خاص روی سلول‌های سرطانی تأثیر می‌گذارند و فرایند رشد تومور را متوقف می‌کنند. ایمونوتراپی نیز از سیستم ایمنی بدن برای شناسایی و حمله به سلول‌های سرطانی استفاده می‌کند. این روش‌ها هنوز در حال تحقیق و آزمایش هستند و ممکن است در آینده به عنوان گزینه‌ های درمانی مکمل یا جایگزین برای درمان کوردوما مورد استفاده قرار گیرند.

شاید این مطلب برای شما مفید باشد: تومور آنوریسم استخوان

چگونه می‌توان از عود کوردوما جلوگیری کرد؟

برای جلوگیری از عود تومور کوردوما، نظارت دقیق پس از درمان بسیار اهمیت دارد. یکی از مهم‌ ترین راه‌های پیشگیری از عود، انجام پیگیری‌های منظم پزشکی و تصویربرداری‌های دوره‌ای است تا در صورت بروز تغییرات جدید یا عود تومور، به سرعت شناسایی و درمان شوند. درمان‌های کمکی مانند پرتودرمانی پس از جراحی می‌توانند به از بین بردن سلول‌های سرطانی باقی‌مانده کمک کنند و احتمال عود را کاهش دهند. همچنین، توجه به سبک زندگی سالم و مدیریت عوامل خطر مانند کنترل عفونت‌ها و تقویت سیستم ایمنی می‌تواند به کاهش احتمال عود تومور کمک کند.

تومور کوردوما ارثی است؟

در اغلب موارد، تومور کوردوما (Chordoma) یک بیماری غیر ارثی و نادر است که به‌صورت تصادفی در بدن ایجاد می‌شود. این تومور از بقایای طناب نخاعی جنینی (notochord) منشأ می‌گیرد و به دلایل ناشناخته‌ای به وجود می‌آید. با این حال، در موارد بسیار نادری، دیده شده است که کوردوما می‌تواند در میان اعضای یک خانواده به‌صورت تکراری ظاهر شود. تحقیقات محدود نشان داده‌اند که جهش در ژن T (Brachyury) ممکن است در برخی موارد خانوادگی دخیل باشد. این ژن در تشکیل طناب نخاعی در جنین نقش دارد و اگر جهش‌یافته باشد، می‌تواند خطر بروز کوردوما را افزایش دهد.

• در بیشتر موارد: غیر ارثی
• در موارد نادر: احتمال ارتباط ژنتیکی (به‌ ویژه با ژن Brachyury) وجود دارد
• آزمایش ژنتیکی برای عموم بیماران ضروری نیست، مگر در صورت سابقه خانوادگی مشخص

چطور باید با استرس و اضطراب ناشی از بیماری کنار آمد؟

ابتلا به بیماری‌هایی مانند تومور کوردوما می‌تواند به‌طور طبیعی باعث بروز استرس، اضطراب، ترس از آینده و احساس ناامیدی شود. بدن ضعیف، ذهن را آسیب‌پذیرتر می‌کند. تغذیه سالم و خواب کافی می‌توانند به کاهش استرس کمک کنند و مقاومت روانی شما را بالا ببرند. اگر اضطراب شدید و مداوم است و زندگی روزمره شما را مختل کرده، روان‌پزشک می‌تواند داروهایی مانند ضد اضطراب یا ضد افسردگی تجویز کند. استرس و اضطراب در مسیر بیماری طبیعی هستند، اما تنها نباید با آن‌ها ماند. کمک گرفتن نشانه ضعف نیست، بلکه نشانه هوشمندی و قدرت شما در مراقبت از خودتان است.

دکتر مسعود میرکاظمی

متخصص ارتوپدی و تورماتولوژی و آسیب های ورزشی
فلوشیپ جراحی تومورهای استخوانی و عضلانی
عضو انجمن بین الملی حفظ اندام امریکا و اروپا ( ISOLS )
عضو انجمن جراحان ارتوپدی ایران ( IOA )
استاد یار دانشگاه